Yazan: Doruk Somunkıran
Dihidrojen monoksit aldatmacası
1990 yılında Kaliforniya’da üç üniversite öğrencisi arkadaş tarafından başlatılan dihidrojen monoksit aldatmacası; biraz bilimsel terminoloji, biraz yönlendirici lisan kullanarak çoğu insanın ne kadar kolay kandırılabildiğini, insanların kendilerine sunulan verileri çoğunlukla sorgulamadan ve aslını araştırmadan kabullendiklerini gösteren eğlenceli bir tertiptir.
Dihidrojen monoksit (DHMO), suyun az kullanılan bilimsel isimlerinden biridir. Zehirli bir gaz olan karbon monoksit’i çağrıştırdığı için korku yaratır. Aldatmaca bu korkuya dayanarak, ve hiçbir yalana başvurmaksızın, suyun tehlikelerinden bahsetmekte ve “eylem çağrısında” bulunmaktadır.
1994 yılında Craig Jackson aldatmaca metnini yeniden kaleme alarak bir web sitesinde yayınlamıştır. Sözkonusu web sitesi günümüzde aktif olmamakla birlikte, içeriği internette bulunabilir:
“Dihidrojen monoksit:
- Asit yağmurlarının başlıca unsurudur.
- Sera etkisine katkısı vardır.
- Ciddi yanıklara neden olabilir.
- Erozyona katkısı vardır.
- Metallerde korozyona ve paslanmaya neden olabilir.
- Elektrik kaçaklarına ve otomobil frenlerinin iyi çalışmamasına neden olur.
- Ölümcül kanser hastalarının tümörlerinde bulunmuştur.
Tüm bu tehlikelerine rağmen DHMO çeşitli endüstriyel uygulamalarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Örneğin:
- Çözelti ve soğutucu olarak,
- Nükleer enerji santrallerinde,
- Besin kaplarının üretiminde,
- Yangın söndürücülerde,
- Hayvanlara uygulanan canice deneylerde,
- Yapay gübrelerin dağıtımında,
- Kimi “fast-food” ve diğer besin ürünlerinin bileşiminde.”
Günümüzde DHMO aldatmacasının ev sahipliğini Dihidrojen Monoksit’in Yasaklanması Koalisyonu (dhmo.org) sürdürmektedir. Bu Koalisyona karşıt görüşle (fakat aldatmaca mantığını bozmadan) kurulan Dihidrojen Monoksit Dostları adlı yapılanma da, kendi web sitesinde DHMO’nun iddia edildiği kadar zararlı bir madde olmadığını, hatta insanların ona ihtiyacı olduğunu savunmaktadır.
1997 yılında Nathan Zohner adında 14 yaşındaki bir lise öğrencisi, 50 kişilik bir denek grubuna DHMO’nun tehlikelerinden bahsetmiş ve bu 50 kişinin 43′ünden bu maddenin yasaklanmasını desteklemek amacıyla imza toplamayı başarmıştır. Bu çalışmanın sonuçları Zohner’e okuduğu okulun Bilim Fuarı’nda birincilik ödülü getirirken, “Zohnerizm” sözcüğü “gerçekleri kullanarak bilimsel açıdan bilgisiz bir toplumu yanlış sonuçlara yönlendirme” eyleminin adı olarak bilim literatürüne geçmiştir.
Etiketler: aldatmaca (hoax)
Siz de yorum yazın
RSS feed for comments on this post · TrackBack URI


(19 oy verilmiş, ortalama puan: 5 üzerinden 4.74)