Böylelikle 2010 Ağustos ayı geldiğinde hala işimi gücümü XP ile hallediyordum. Kapsamlı bir altyapı güncellemesi zorunlu hale gelmeseydi belki de XP ile mutlu mesut yaşamıma devam ederdim; gel gör ki mevcut altyapı (donanım) yetersiz olmaya başlamıştı ve tepeden tırnağa bir yenileme ve güncelleme operasyonu gerekiyordu.

Ben de yazın nispeten sakin günlerini bu yenileme işlemini tamamlayarak geçirmeye ve yeni sezona hazırlıklı girmeye karar verdim. Çünkü istediğim son şey, yoğun bir iş yükü ve zaman baskısı altında bu tür bir değişimi yapmak zorunda kalmaktı.

Müzik yapım istasyonu (sevgili Ufuk Önen’in terminolojisini kullanıp dijital ses çalışma istasyonu da diyebiliriz buna) gibi çok değişkenli bir sistemi güncellerken, aslında sistemi oluşturan parçaları teker teker değiştirmek akıl sağlığı açısından daha iyi bir çözüm. Zira işler ters gittiğinde, son attığınız adımın ne olduğunu net bir şekilde bilip ona göre gerekli düzeltmeleri yapmanız mümkün. Ama benimki mecburiyetten dolayı toptan bir değişim oldu: bilgisayarı değiştirince işletim sistemini değiştirmek, onu yaparken 32 bit’ten 64 bit’e çıkmak, bu arada kullanılan yazılımları da güncellemek farz oldu. Tüm bu değişikliklerin en can alıcısı sanırım işletim sistemindeki değişiklikti. İşte Windows 7 ile ilgili ilk izlenimlerim:

Kurulum

MS-DOS 3.x’ten itibaren Microsoft’un ürettiği hemen hemen tüm işletim sistemlerini şu veya bu şekilde kullanmış biri olarak, Windows 7′nin bir “olgunluk dönemi eseri” olduğunu kabul etmem gerekiyor. İşletim sisteminin, şu veya bu nedenle kendinden bekleneni yapmamasını, ve gerektiğinde bu anlamda çok yaratıcı yöntemler geliştirmesini bekleyen bu kötümser kullanıcı için 7′yi kurmak, rahat bir nefes almak gibiydi. XP zamanında plug and play (tak ve çalıştır) teknolojisi yeni olduğu için bu isim fazlaca iddialı kalıyor ve kullanıcılar tarafından plug and pray (tak ve dua et) diye alaya alınıyordu. Microsoft’un zaman içerisinde (ki epey zamanı oldu) bu teknolojiyi yerleştirmek için önemli adımlar attığı ve sorunu büyük ölçüde hallettiği kesin. Windows 7, henüz 64 bit uyumlu sürücüleri bulunmayan donanımı bile sorunsuzca tanıyıp benimsedi. Microsoft, XP’den Vista’ya geçerken çok sayıda yeni özellik eklemeye kalkışıp bu arada çok sorunlu bir işletim sistemi ortaya çıkarmıştı; Vista’dan 7′ye geçerken yeni özelliklerden çok performansa ve stabiliteye önem vermek isabetli bir karar olmuş, ve sonuçları da hemen görülebiliyor.

Tek ciddi sorunu (daha önceki Windows versiyonlarında olduğu gibi) ağ kurma konusunda yaşadım. Windows 7 ile “Home Group” adı verilen ve iddiaya göre aynı çatı altındaki bilgisayarlar arasında ağ kurmayı çok kolaylaştıran bir özellik getirilmiş, ancak bunun kullanılabilmesi için tüm bilgisayarlarda Windows 7 veya Vista kurulu olması gerekiyor. Bu mümkün olmayınca eski “Ağ Kurma Sihirbazı”na başvurmak gerekti ki, daha tıklarken içimi devlet dairesine yolu düşmüş vatandaşınkine benzer bir ruh hali kapladı. Sonuç olarak, bekleyen daha acil işler olduğu için şimdilik kısmen çalışan bir ağ kurabilmiş durumdayım; ama orkestral çalışmalarda iki bilgisayarla birden çalışmak sıkça gerektiği için yakında bu konuya daha ciddi biçimde eğilmek durumunda kalacağım.

Performans

Windows XP’yi müzik yapımına uygun hale getirmek için bir dolu ayar gerekiyordu. Bunları yaptıktan sonra dahi bilgisayarın sınırlarını zorlamak durumunda kalıyor ve sınırlı kalan performansın dayattığı parametreler çerçevesinde çalışıyorduk. Bunda tabii ki on senelik bir işletim sistemi üzerinde bugünün en talepkar yazılımlarını kullanmaya çalışmamızın da etkisi vardı.

Windows 7′yi kurarken internette bir miktar araştırma yaptım. Windows platformunda müzik yapımı konusunda en saygı duyduğum kaynaklardan biri olan Sound on Sound dergisi yazarı Martin Walker, birkaç temel ayar dışında Windows 7′nin varsayılan ayarlarına dokunmanın fazlaca bir fayda sağlamadığını, hatta yerine göre zararlı bile olabileceğini yazıyordu; ben de onun tavsiyesine kulak verdim ve birkaç ayar dışında Windows 7′yi “kutudan çıktığı gibi” kullanıyorum. Daha önce ancak iki bilgisayara paylaştırarak çalıştırabildiğim yüklü projeleri deneme amacıyla açtığımda hiçbir performans sorunu yaşamadım. Koşullar gerektirmedikçe Windows’un ayarlarına dokunmayı da düşünmüyorum. Ne güzel; sonunda işletim sisteminin kendisi “tak ve çalıştır” ilkesine uygun hale gelmiş.

Yeri gelmişken: Eski projelerin yeni sistemdeki çok çekirdekli işlemcinin nimetlerinden faydalanabilmesi için biraz ön hazırlık gerekiyor. Bu özellikle projelerdeki sanal enstrümanlar (yaygın deyimle VST enstrümanları) için geçerli. Aynı sanal enstrümanı birkaç farklı ses için kullanıyorsak, tek çekirdekli sistemde bu enstrümanı bir tek kez açıp tüm gereken sesler için onu kullanıyorduk; performansa herhangi bir etkisi yoktu bunun. Oysa çok çekirdekli sistemlerde sistem her bir sanal enstrümanı farklı bir çekirdeğe yönlendirebiliyor; bu nedenle tek bir enstürmanı diyelim ki 8 farklı ses için kullanıp o çekirdeğe yüklenmek yerine, aynı enstrümandan iki tane açıp her birine 4′er ses atamak sistemin bunları farklı çekirdeklere yönlendirmesini sağlıyor ve performansı artırıyor. Intel’in i serisi çok çekirdekli işlemcileri sanırım bu tür yönlendirmeleri kendiliğinden yapabiliyor, elinizde öyle bir işlemci varsa bu tür zahmetlere girmenize de gerek yok.

Windows 7 ile Microsoft sonunda insana sürekli kendi varlığını hatırlatmayan, işine gücüne odaklanmasına izin veren şeffaf bir işletim sistemi sunmayı başarmış gibi görünüyor.

Beğen

Beğenmekten vazgeç

Paylaş/Kaydet

Bu kadar çok ve önemli esere imza atmış bir adamın çok hayranı olması son derece doğal. Fakat özellikle film müziği endüstrisinde, John Williams’ı yerden yere vuran, aslında hiç yaratıcı olmadığını, kariyerini başkalarının eserlerinden çalma-çırpma üzerine kurduğunu iddia edenler de çoktur.

Bu iddialardan en somut olanı, hepimizin ezbere bildiği Star Wars ana temasının, 1966 yapımı Born Free filminin ana temasının tersinden çalınmasıyla ortaya çıktığıdır.

Aslında bir melodiyi tersten çalmak (retrograde), müzik literatüründe yeri olan bir tema geliştirme yöntemi. Bu anlamda yöntem açısından herhangi bir çılgınlık sözkonusu değil. Fakat bir bestecinin bir diğer besteciye ait bir temayı “geliştirip” sahiplenmesi tabii ki ahlaki yönden tartışılabilir.

Bu iddiaları duydukça, okudukça “meyve veren ağaç taşlanır” der geçerdim. Fakat geçen gün internetin kuytu köşelerinde bulduğum bir ses dosyası konuyu yeniden gündeme taşıdı:

Roger Williams / Born Free

.

Burada, Born Free adlı şarkıyı “cover”layarak 1966 yılında Billboard pop müzik listesinde ilk 10′a giren Roger Williams adlı bir piyanisti dinliyoruz (kendisi parçanın bestecisi değil, buna özellikle dikkatinizi çekerim). Roger Williams, Star Wars temasının, Born Free temasının tersten çalınmasıyla ortaya çıktığı iddiasını yineliyor ve bunu izleyicilere nota kağıdını bilfiil ters çevirerek “kanıtlıyor” (1:30′dan sonrasını dinleyin).

Bu kaydı dinleyince bir konuda yanıldığımı farkettim. Ben şimdiye kadar bu iddiayı “Star Wars, Born Free’nin tersten çalınmış halidir” diye bilmekteyken, Roger Williams “upside down” deyimini kullanıyor, yani “başaşağı“.

Bunu dinledikten sonra, bu iddianın gerçek olup olmadığını deneyip kendim görmeye karar verdim. Born Free’nin notalarını aldım, ters çevirdim, başaşağı çevirdim, çapraz katlayıp uçak bile yaptım ama bir türlü Star Wars melodisini elde edemedim. Eğer bu yazıyı okuyanlar içerisinde bunu başaran olursa, nasıl başardığını lütfen aşağıdaki yorumlar bölümünde paylaşsın ki ben de öğreneyim. Born Free’nin melodisini bilmeyenler, yukarıdaki ses kaydını 2:20′den itibaren dinleyebilirler (parçayı takdim ederken, Roger Williams “evet şimdi Born Free’yi çalıyoruz. Star Wars’u dinlemek isteyen varsa, kafasının üstüne oturup dinlesin” diyor).

İki melodi arasındaki benzerlik su götürmez olmakla birlikte, sonuç olarak ortaya çıkan müziğe baktığımda, ben “çalıntı” demek için yeterli dayanak göremiyorum. Soru şu galiba: Ben ressam olsam, Mona Lisa’yı ters çevirip üzerinde  bir hayli çalıştıktan sonra uçan daire resmine dönüştürsem, Leonardo da Vinci’nin eserini çalmış sayılır mıyım?

John Williams’ın yaptığı hiçbir müzik tamamıyla orijinal değil, “daha önce duyulmuş hiçbir şeye benzemiyor” demek mümkün değil. Ama bu sanırım hiçbir müzik için mümkün değil zaten. Adam uzayda doğup büyümemiş sonuçta, mutlaka birşeylerden etkilenecek.

Örneğin, Shostakovich’in 10. Senfonisinin aşağıdaki bölümünü dinleyin:

Shostakovich, 10. Senfoni, Bölüm: 2

.

Her an bir köşeden Darth Vader çıkıp ışın kılıcını çekiverecek gibi değil mi? Oysa bu eser 1950′lerin başında bestelenmiş. Benzer, ama bir o kadar da farklı.

Stravinsky işin içine biraz da espri katarak “iyi besteciler esinlenir, büyük besteciler çalar” dediği zaman, kastettiği tam olarak buydu sanırım.

Paylaş/Kaydet

Artık sanal enstrümanları (yaygın deyimle, “VST enstrümanlarını”) kendi bilgisayarınızda denemeniz mümkün. Üstelik bunun için devasa ses bankalarını bilgisayarınıza indirip kurmanıza da gerek yok. Yalnızca internet bağlantınız ve ses kartınız olsun yeter. “Dünya’nın sanal enstrümanlar için geliştirilmiş ilk test istasyonu” olarak tanımlanan bu yeni teknoloji, adını duyup merak ettiğiniz bir sanal enstrümanı veya ses bankasını, kendi bilgisayarınızda ve anında (hadi buna “neredeyse anında” diyelim) denemenize olanak sağlıyor.

Kullanım

Merak ettiğiniz sanal enstrümanları denemek için, öncelikle Try-Sound.com’da bir hesap oluşturmanız gerekiyor. Hesabı oluşturduktan sonra siteye giriş (login) yaptığınızda, sizden enstrümanları denemek için bir “oturum” oluşturmanız isteniyor. Her bir oturum 25 dakika sürüyor. Hangi saatte başlamasını istediğinizi bu noktada seçebiliyorsunuz. Oturumun açılışında hangi enstrümanı denemek istediğinizi de burada seçmeniz gerekiyor. Endişe etmeyin, oturum başladıktan sonra bunu değiştirip başka enstrümanlara geçmek mümkün.

Oturum saatinizi belirledikten sonra size verilen bir linkten, yalnızca bu oturum için yaratılmış bulunan bir uygulama (exe) dosyasını indiriyorsunuz. Oturum saatiniz geldiğinde yapmanız gereken, bu uygulama dosyasını çift tıklayarak çalıştırmak. Denemek istediğiniz sanal enstrümanın arayüzü bilgisayarınızda beliriyor. Bu noktadan itibaren, enstrüman sanki bilgisayarınızda tüm ses bankalarıyla birlikte kuruluymuş gibi kullanıp dilediğiniz gibi kurcalayabiliyorsunuz.

Kuş Sesleri İnternete Yayılır

Bilgisayarınıza MIDI klavye bağlı ise, sanal enstrümanı doğrudan bu klavye ile tetikleyebiliyorsunuz. Bu mümkün değilse, çoğu enstrüman arayüzünde en altta yer alan sanal klavyeyi kullanmak mümkün. O da mümkün değilse, veya farklı birşeyler duymak istiyorsanız, arayüzün en altında sunulan örnek MIDI dosyalarını açarak denemekte olduğunuz enstrümana çaldırabiliyorsunuz.

Gönderdiğiniz MIDI sinyalinin internet üzerinden try-sound.com sunucularına ulaşması, orada işlenip ses olarak yine internet üzerinden size geri dönmesi ister istemez belli bir gecikmeye yol açıyor, ama işin tadını kaçıracak kadar değil. Benim 2048 KBit’lik internet bağlantısında yaşadığım gecikme, kötü bir ses kartıyla yaşanan gecikme (latency) kadardı; tam bir ölçüm yapma fırsatım olmadı ama 25-30 ms arasında diyebilirim. Bu da sesleri denemek için çok fena değil.

Zaten cinlik yapıp da bu sesleri deneme dışındaki amaçlar için kullanmaya yeltenenlere karşı, geri planda sürekli devam eden bir kuş cıvıltısı kaydı eklenmiş.

Belli bir enstrümanı deneyip hevesinizi aldıktan sonra, soldaki bir menüden sistemdeki herhangi bir diğer enstrümanı yükleyip onu kurcalamaya başlayabiliyorsunuz. 25 dakikanın sonunda oturumunuz sona eriyor ve exe dosyanız bağlantıyı kesiyor. Bu noktada, try-sound.com deneyiminizle ilgili ufak bir ankete katılıp birkaç soruya cevap vermeniz isteniyor. Hepsi bu. Dilerseniz daha sonra yine sisteme giriş yaparak yeni bir oturum oluşturabiliyorsunuz.

Sistemde şu an kurulu olan ve deneyebileceğiniz enstrümanların tam listesini buraya tıklayarak görebilirsiniz. Sürekli yeni enstrüman eklenecekmiş, ben de siteyi geliştirenlerin yalancısıyım.

Umarım bu sistem kalıcı hale gelir ve daha da büyür. Çünkü bu sistem, sanal enstrümanları geliştirenlerin ürünlerini tanıtmak amacıyla web sitelerine koydukları aşırı kozmetikli “demo” mp3′lerinden çok daha gerçekçi bir değerlendirme platformu sunuyor.

Paylaş/Kaydet

Aynı anda seslendirilen iki veya daha fazla notanın, birbirine uyumsuz gibi gelmesine dissonans denir. Piyanoda birbirine komşu olan iki tuşu aynı anda çaldığımızda elde ettiğimiz ses gibi. Yaylılarla seslendirilen bir dissonans örneği dinleyelim:

Örnek 1: Dissonans

.

Müzikte herşey bütünlük içerisinde anlam kazandığı için, bu dissonant tınıyı dinleyiciye sunuş tarzımız herşeyi değiştirebilir. Yukarıda duyduğumuz dissonant notaları kulağa hoş gelecek şekilde süsleyebiliriz. Dilersek korkutucu, dilersek heybetli, dilersek hüzünlü bir etki yaratmak için kullanabiliriz. Önemli olan, bu baharatı tarifimizde nasıl kullandığımızdır. İkinci örnek yine aynı dissonant notalarla başlıyor, sonra onlara farklı notalar ekleniyor:

Örnek 2: Akorun içinde dissonans

.

Şimdi bu örnekten dissonant notaları çıkarıp, yalnızca kulağa “doğru” gelen notaları dinleyelim:

Örnek 3: Dissonans olmayan akor

.

Dissonansın örnek 2′ye nasıl bir lezzet kattığını farkettiniz mi? Uyumsuz notaları çıkarıp attığımızda akorumuz kulağa daha yavan geldi.

Gerçi örnek 3′teki uyumlu seslerden oluşan akor daha çok hoşunuza gitmiş olabilir, o da sorun değil. Popüler müzikte dissonans çok az duyulur, dolayısıyla çoğu dinleyicinin kulağı bu seslere alışık değildir ve itici bulabilir.

Bestecilerin bol bol dissonans kullanıp yine de milyonlara ulaşabildiği tek ortam film müziğidir. Yukarıda dediğim gibi müzikte herşey bütünlük içerisinde anlam kazandığı için, örneğin bir savaş sahnesinin ardında seslendirilen dissonant notalar izleyici tarafından kolayca kabullenilecektir.

Asıl ilginç olan, sanatın ve insan zevklerinin evrim süreci içerisinde, genel beğeninin dissonansa doğru kaymasıdır. 17. yüzyıldan biri gelip bugünün popüler müziğini dinleyecek olsaydı, muhtemelen bizim örnek 1′i dinlediğimizde hissettiklerimizi hissedebilirdi. O çağda kulağa aykırı gelen ve kullanılamaz olarak kabul edilen ses aralıkları bugün yaygın olarak kullanılıyor.

İnsan, bundan 300 yıl sonra müziğin neye benzeyeceğini merak ediyor, değil mi?

Paylaş/Kaydet

Paylaş/Kaydet

Paylaş/Kaydet

Müziklerini hazırladığım Kamil İnsan adlı kısa film, TRT 1′de Ramazan boyunca yayınlanacak olan Kısa’ca Ramazan program kuşağında gösterime girecek. Yönetmenliğini Onur Ünlü’nün yaptığı film, “Ramazan’ı kumar oynamak için büyük bir fırsata dönüştüren Kamil’in komik ve ibret dolu hikayesini anlatıyor”.

Paylaş/Kaydet

Garritan hep “amatör ruhla işletilen bir şirket” gibi geldi bana. Öğrencilere ve eğitim kurumlarına yakın duran tavrı, rakiplerine göre düşük sayılabilecek fiyatları, dev koleksiyonlar yerine işlevsel, küçük ve ekonomik paketleri vurgulaması, amatörce kurulmuş web sitesi, forumlarda şirket kurucusu Gary Garritan’ın kullanıcıların sorularını bizzat cevaplaması hep bu algımı pekiştirdi.

Gigasampler ise başından beri örnekleme yazılımlarının “ağır abi”si oldu; TASCAM tarafından satın alındıktan sonra daha da kurumsal bir imaj kazandı. Sonraki yıllarda diğer sampler’lar tarafından taklit edilen “hard disk streaming” teknolojisi ilk kez Gigasampler’da uygulanmıştı; bu teknoloji sayesinde ilk kez çok büyük boyutlu ses örnekleriyle çalışmak mümkün hale gelmişti. Çok geçmeden sinema, televizyon ve bilgisayar oyunu alanında müzik üreten çoğu profesyonelin Giga kullanmaya başladığını gördük.

2008 yılında TASCAM, Gigasampler teknolojisini ve ona bağlı Gigastudio ürünlerini geliştirmeyi bırakacağını açıkladığında müzik endüstrisi ufak bir şok yaşamıştı.

Hayat tuhaf diyorum ya, işte bu yüzden. Geçtiğimiz günlerde Garritan, Gigasampler teknolojisi ve bağlı ürünlere ilişkin her türlü hakkı TASCAM’dan satın aldı. Amatörce yönetilen şirket ağır abi’yi kurtardı.

TASCAM’ın bağlı bulunduğu TEAC America kuruluşu, konuyla ilgili açıklamasında, Gigasampler’ın satışı için kendilerine gelen 20′nin üzerinde teklif içinden Garritan’ı seçtiklerini, çünkü Garritan’ın Giga platformunu geliştirme ve daha ileri aşamalara ulaştırma konusunda samimi bir istek sergilediğini gördüklerini söylemiş.

Gary Garritan ise, dünyadaki en iyi sampling teknolojilerinden birini geliştirme hakkını elde ettikleri için çok mutlu olduklarını söyleyerek, “bu gelişme sayesinde, güzel müzikler yapmak için gereken en iyi araçları geliştirme ve bunları tüm müzisyenlerin erişimine sunma hedefimize bir adım daha yaklaştık” demiş.

Garritan’ın Giga teknolojisini ne yönde geliştirmeyi ve ürünlerine nasıl entegre etmeyi planladığı şimdilik açıklanmıyor. İlk aklıma gelen, Garritan koleksiyonlarıyla birlikte gelen Native Instruments Kompakt Player yerine Giga türevi bir sample çalıcının geliştirilecek olması. Ama bu çok bariz bir ilk adım. Umarım geliştirme ve entegrasyon faaliyetleri bunun çok ötesine gider ve Garritan’ın yukarıda alıntı yaptığım dileği kısa sürede gerçekleşir.

Beğen

Beğenmekten vazgeç

Paylaş/Kaydet

.
Geçenlerde bir arkadaşım bu bestenin gerçekte Nikriz makamı üzerine kurulu olmadığını, çünkü Nikriz ses dizisinin Acem değil Eviç (fa değil fa diyez) notasını kullanması gerektiğini iddia etti. Oysa benim bildiğim Nikriz dizisinde bu notaların herhangi biri kullanılabiliyor (Acem veya Eviç). Konuya hakim olan biri bu yazıyı okur da aşağıdaki yorum bölümünde bizi aydınlatabilirse çok sevineceğim. Tartışmalı bölümün notaları şöyle:

Nikriz Blues notaları

Beğen

Beğenmekten vazgeç

Paylaş/Kaydet

Filmde Haluk Bilginer’in seslendirdiği “Kara Sevda”, Özgü Namal’ın seslendirdiği “Çapkın Kız “ve 100 Derece grubunun besteleyip seslendirdiği “Kahpe Felek” adlı parçaları da duymak mümkün.

Filmin soundtrack albümü, bürokratik engeller dolayısıyla yayınlanamadı.

Beğen

Beğenmekten vazgeç

Paylaş/Kaydet